👉CCN1️⃣2020 Kum thimnak ah Chin ramkulh in aa zuam ding mi Party pawl timhtuahnak he pehtlai in na hmuh ning?

👉Bialehnak: 2020 kum thimnak caah party pawl timhtuahnak hi hlan nakin a hun fak deuh ngaiin ka hmuh. Mipi thinlung zong a cawlcang deuh ngaingai in ka hun thei. Hihi Chin ramkulh lawnglawng ah asi lo. Kawlram hmun dangdang zongah cucu kan hmuh. Political party pawl ifonhnak in siseh, fimcawnnak ngei deuhmi mino pawl thimnak chung an luhmi in siseh, teinak an hmuh khawnnak hnga “election campaign strategy” tete an sernak in siseh, hmuh khawh asi. Chin ramkulh dirhmun kan zoh ahcun CNLD le NLD hi an cawlcanghning tete a hun lang ngai nain USDP tu hi an cawlcanghning a langmi a tlawm deuh. Covid – 19 pulrai zawtnak nih khat lei in a kan den tikah ramkhel Party athok te in riantuanti nak, cawlcanghnak kong khua faak pi in an khaangti deuh kho hnga. Tutan thimnak ah a bikin CNLD hi an cawlcanghning tete a hun lang deuh bik khun. Mino tampi social media ah an hmurkaa tete tampi a hun lang. Khuate lei tlawngin election campaign an tuahmi tete zong kha kan hmuh. Phundang cun: kum dang nakin CNLD nih Youth Mobilization an hun tuah khawh deuh ngai kan ti lai. Cun CNLD party tlaihtleng (Manifesto) hna tlamtling deuhin an hun timhtuahmi zong kha kan hmuh. Cun mipi hmuhning le ruahning hlathlainak (Public Opinion Survey) an tuahmi tete zong kan hmuh. Tutan thimnak ahcun a hleiin CNLD hi ramleng sianghleiruun a dihmi mino tampi nih an dirpimi zong kha Election Campaign Strategy leiin siseh, Research and Policy lei thazaang in siseh an hun dirpi ngai hna tiah ka hmuh. Hi pawl tete hi hmasa Chin ramkulh thimnak i timhtuahnak ah kan rak hmuh theng bal lomi pawl an si.


👉CCN2️⃣ Atu kum thimnak a phichuak hi kha hlan 2015 kum thimnak phichuak he aa dang hlei te lai tiah na ruat maw?

👉Bialehnak: Tukum 2020 thimnak phichuak hi 2015 kum thimnak phichuak bantuk cun asi lem ti lai lo tiah ka ruah. Kawlrawn tu ahcun NLD dirhmun hi a tthawng ngaingai rih ko lai nain tlangcung miphun party nih an hmun le an ram ahcun teinak tam deuh an hun hmuh ko lai tiah ka zumh. Hihi a ruang tete a um. Pakhatnak cu: hmasa ka chim cang bangin, tlangcungmi mino cathiam (International Master Level) tam nawn thimnak an hung lut. Cathiam an si ruangah teinak an hmu lai tinak siloin Kawlram ah rian a ttuan kho deuhmi lawngte an si i ramkhel kong fiang deuhin a theimi le a chim kho dingmi pawl an si. Pahnihnak ah: a luancia kum 5 kan zoh tikah cozah a tlaimi ruling NLD party cungah zeimawzat mipi hnabeidonghnak tampi an hun um. Kawlrawn leiah kan chim ahcun NLD cungah lung a dong deuhmi pawl thimfung tampi hi 88 chanchuak Ko Ko Gyi hruaimi People’s Party le Dr Thet Thet Khaing hruaimi People’s Pioneer Party pawl sinah zeimawzat a kal pah lai ka zumh. Cun khat lei in 2015 ah NLD cung ah tlangcungmi nih zumh in thimfung kan bungh dih hna. Kum (5) chung cozah an tlaih tikah tlangcung mi kong upadi, phunglam le phunghram remhnak zong ah a chuahpi mi a um lo tluk a si. Cucu tlangcung mi zong nih NLD bochan taktak lawng in kan miphun kong kan ttuan kho lai lo ti an i fiang. Mon, Chin, Kaya le Kachin tbk NLD a teinak ramkulh pawl ah Party an i fonh dih. Curuangah Tlangcung miphun umnak hmun le ram tu ahcun Tlangcung miphun party pawl hi “First Choice” an si ko lai tiah ka ruah.


👉CCN3️⃣ Mipi nih thimfung thlaknak nawl ngeih mi he pehtlai in Facebook tibantuk Social Media hna ah “No Vote” timi cawlcanghnak aum pah len mi he pehtlai in na hmuh ning? Kan Chin ramkulh ah tah hi bantuk cawlcanghnak nih hin a kan hnorsual lai maw?

👉Bialehnak: Keimah pumpak in “No Vote Campaign” phun cawlcanghnak cu ka rak hmuh ve lo caah zeitluk in a tthawn timi zong cu ka hngal lo. Mahbelte, hi cawlcanghnak a um ahcun zeiruang ah mah bantuk cu a chuah timi hi ruahawk a um ko lai. Thil asi kho vemi cu kan cozah cungah siseh, 2008 phunghram ningin tuahmi thimnak le democracy cungah siseh mitampi zumhnak a zor ruangah asi kho ngaingaimi asi. Nain, thimnak upadi nih milu zeizat nih thimfung an sanh lawngah thimnak phichuak cohlan asi lai timi a um lem lo caah Chin ramkulh thimnak le Kawlram pumpi thimnak ah cu bantuk thimnak nih hnahnawhnak a pe lem lai lo tiah ka ruah. India ram ahcun mipi nih thimfung pek an duhmi candidate hna a um lo ahcun “None Of The Above” timi “NOTA” kuang thimfung sanhnak an tuah piak an si. Kawlram ahcun cu bantuk an tuah lem lo. Kawlram thimnak upadi ah thimfung na sanh hrimhrim lai timi (mandatory voting) a um lo caah thimfung a thla duh lomi cu thlak lo khawh asi ko lai dah.


👉CCN4️⃣ 2020-2024 kum chun Chin ramkulh caah rianṭuan tu Cozah hi zeibantuk cozah phun dah si ter na duh?

👉Bialehnak: Pakhatnak: hnawthuh eihmur a um lomi a thianghlimmi cozah (clean government) siseh tihi ka saduhthah nganbik asi. Mipi he ibawm in cozah nih ramkulh hrimah eihmur dohnakbuu (Independent Anti-corruption Commission) fek tein a dirh hau tiah ka ruah. Cu nih cozah riantuantu lawng siloin vunci le vuncichok tiang zalong tein a hlat khomi siseh ti ka duh. U Thein Sein cozah chan (2013) ah “Anti-corruption Commission Myanmar” timi hnahthuh eihmur dohtubuu an dirh nain nihintiang rian fak ngaiin a ttuan kho lo. Cu ruangah 2019 Transparency International nih a chuahmi report ahcun hnawhthuh eihmuarnak ranking leiin Kawlram cu vawleicung ramah a sangbik lei 130nk ah a um i vawleipi ah a eihmur bikmi ramah aa tel. Cu lioah Chin ramkulh cozah hi Kawlram chungah a eihmurbik ramkulh kan hun si hoi. Hihi cu ruah set ahcun Khrihfa ram aa timi ca ahcun zoh a chia ngaingai i lung zong a fak ngaingai. Miphun mithmai a bitter ngaingai lengah tthanchonak dingah donkhantu nganbik pakhat zong khi asi. Hi ruangah eihmuar cu cozah thar nih mipi he tangti in fak ngaingai in a doh a herh ko.


Pahnihnak: dirhmun le rian tinhmi tlaihtleng fumfe a ngeimi cozah (policy-oriented government) a ngeimi cozah siseh ti ka duh. Nihintiangah policy ttha tein a ngeimi Chin ramkulh cozah hi kan ngei kho rih lo. Ngakchia rianfial in Naypyitaw nih hun fialchommi lawng a tuahmi cozah ruangah tthanchonak pawl zong ning le cang tein an kal kho hna lo. Ningcang loin tthanchonak pawl hi hmailei kan ram le miphun rawh-ralnak a chuahpitu ah an cang kho tawn. Cu ruangah policy ttha tein a ngeimi cozah siseh tihi ka duhmi asi.


Pathumnak: Chin miphun nunphung, caholh, ram le vawlei, zatlangnun tthanchonak le zalonnak tbk biatak tein a dirpimi cozah siseh ti ka duh. Nihintiangah miphun holh, nunphung, ram le vawlei zohfelnak tbk pawl hi Chin ramkulh cozah policy aganda ah voikhat hmanh telh an si rih lo. Cucu a pawi ngaingaimi khi asi. Abikin Chin ramkulh cozah nih Chin caholh poahin mipi he pehtlainak ah a hman khawhmi asi ko. Cozah karlak pehtlainak ahcun Kawlholh hman asi. Nain, cozah le Chin mipi ipehtlainak caah cun Chinmi nih an ni fianbikmi Chinholh pawl hi hman khawh an si.. Chinholh an hman ruangah zei upadi phung hmanh an buar lai lo. Mipi he pehtlainak ah Chinholh pawl hman siseh tiah Chin ramkulh Hluttaw ah upadi ser khawhmi asi. Nihin tiang cu bantuk cu kan hmuh rih lo i ara laimi cozah tal nihcun cu bantuk zong cu kan tuahpiak kho seh law tihi ka saduhthah asi.


👉CCN5️⃣ 2020 kum thimnak he pehtlai in Chin mipi sin ah chim na duh mi?

👉Bialehnak: Democracy nih a kan pekmi covo lakah thimfung thlakin ram hruaitu thimnak nawl ngeih hi a sunglawi bikmi covo pakhat asi ve. Kei zong Australia Myanmar Embassy ah thimfung ka rak thlak ve lai. Thimfung a thla khomi dih lak nih thimfung sanh dih cio hna seh ti ka duh.
Cun thimfung thlaknak he pehtlaiin chim ka duhmi pakhat a um. Biaknak riantuanmi (pastor pawl) cu Kawlram upadi nih thimfung thlaknak nawl a pe hna lo. Sihmanhsehlaw, Kawl biaknak riantuantu (Buddhist monks/nuns) pawl cu thimfung thlaknak nawl an ngah lo ruangah a dang covo tete tampi a pek tthan ve hna. Tahchunhnak ah: ngunkhuai kholh (tax exemption) an si lo. Tch: motor cawk, vanlawng ticket cawk le adangdang thil cawk tikah ngunkhuai pek an hau hna lo. Nain, a dang biaknak a bikin Khriihfa pastor le Muslim biaknak rianttuantu pawl cu cu bantuk ngunkhuai kholhnak (tax exemption) an ngah hna lo. Mah ruangah kan pastor pawl nih an nifian ahcun thimfung an thlak ve ding asi ko tiah ka ruah. Cutin an thlak lo ahcun Buddhist monks/nuns pawl nih an ngahmi ngunkhuai in luatnak covo (tax exemption) bantuk an hal ve ding asi tiah ka ruah.


Mipi nih tthanchonak kan tuahpiak hna seh ti duh ruangah kan thimfung kha chawva in kan zuar ding asi lo. Thanchonak cu cozah paohpoah nih a tuah dingmi tuanvo asi. Tuah an tlolh ahcun an tlolhnak aruang tu kha mipi nih hal ding khi asi. Cu ruangah thimfung thlak tikah tthanchonak an tuah le tuah lo zohin thimfung thlaknak biakhiah ding asi lo. Zeibantuk tthanchonak dah an ihmaithlak i zeibantuk policy dah an ngeih timi zohin ram hruaitu a thim hna ding kha asi.


Naihrawng biahalnak a chuak ngaimi cu “party zoh in maw pumpak zohin dah thimfung kan pek lai?” timi hi asi. Party le pumpak lawng zohin thimfung thlak ding asi lo. An itinhmi tlaihtleng “policy” zoh chihin thimfung pek ding an si tihi a donghnak ah chim ka duh.
👉👉👉👉 Hi bantuk tikcuu caanttha nan ka pek caah ka lawm. 👌👌👌

👉CCN1️⃣2020 Kum thimnak ah Chin ramkulh in aa zuam ding mi Party pawl timhtuahnak he pehtlai in na hmuh ning?

👉Bialehnak: Laitlang a ummi ka si lo caah Social Media pawl cherhchan in ka chim lai i, a dik lomi a um len kho. Laitlang NLD hi an thang a ṭha lo ngai. Kawlram ah eihmuar a tam biknak timi min chiatnak hmanh an hmu rua. CNLD zong luthum komhmi party an ti fawn hna. A ngaingai tiah, ruahnak aa lo lomi hmunkhat ah thil ṭha kan tuah ṭi lai ti cu Laimi caah a si kho lomi a si ko rih, nihtin tiang ahcun. Cu nakin a si kho lo deuh rihmi cu, aa ṭhen cangmi i fonh ṭhan hi a si kho lo chinchin rih. Pakhat le pakhat an i chuah thulh, an i phuah thulhmi zong khi tlangval zuri an lo. Vuanci hna an si ahcun an duhmi paoh an phuah hna lai i, an duh lomi paoh an chuah ko hna lai cu ta. USDP le party dangdang hi cu chim hmanh a hau rua lo ka ti. Aho nih hmu seh, aho nih hmu hlah seh timi nakin kum 2015 lio bantuk khan NLD nih “ṭaungpio kaanpio” in tei seh ti lawng ka duh.


👉CCN2️⃣ Atu kum thimnak a phichuak hi kha hlan 2015 kum thimnak phichuak he aa dang hlei te lai tiah na ruat maw?

👉Bialehnak: Aa dang deuh te ko lai. Zeicatiah, “ṭaingzintaa” paohpaoh nih phun ṭanh in kan i laa dih. Cun, Turah Shwe Mann party UBP, Dr. Tet Tet Khaing party PPP, Ko Ko Kyi party PP hna khi bel a kuaimi bantuk an si i, minung zeimawzat cu an zut ve lai. Asinain, NLD cu NLD cingcing a si ko rih lai. Zeicatiah, “saihkaa” mong pawl, Taxi mong pawl, hlawhfa in paw aa cawmmi pawl, lothlo le leithuang pawl an cawlcangh zoh ah a fiang ko.


👉CCN3️⃣ Mipi nih thimfung thlaknak nawl ngeih mi he pehtlai in Facebook tibantuk Social Media hna ah “No Vote” timi cawlcanghnak aum pah len mi he pehtlai in na hmuh ning? Kan Chin ramkulh ah tah hi bantuk cawlcanghnak nih hin a kan hnorsual lai maw?

👉Bialehnak: Mipi nih thimfung thlaknak nawl ngeihnak he pehtlaih in Facebook ti bantuk social media hna ah “No Vote” timi cawlcanghnak a um pah lenmi he pehtlaih in na hmuhning? Kan Chin ramkulh ah tah hi bantuk cawlcanghnak nihhin a kan hnor sual lai maw?- Hihi cu burbuk phen lung cheh bantuk ah ka ruah. Zei ngaingai a hnorsuan lai ka zum lo.


👉CCN4️⃣ 2020-2024 kum chun Chin ramkulh caah rianṭuan tu Cozah hi zeibantuk cozah phun dah si ter na duh?

👉Bialehnak: 2020-2024 kum chung Chin ramkulh caah rianṭuantu cozah hi zei bantuk cozah phundah siter na duh?- Kawlram politic telh chih lo bakin Lairam caaah rianṭuantu a cozah te lawng ruah ahcun Lai party nih a cozah an ser kha a ṭha bik ko. Asinain, Kawlram politic thlihran zoh tikah a tuan deuh rih rua. Ready kan si rih rua lo.


👉CCN5️⃣ 2020 kum thimnak he pehtlai in Chin mipi sin ah chim na duh mi?

👉Bialehnak: – Laimi kan si caah Lai party kan á¹­anh awk a si timi hi kanmah hna chan lio Malaysia kal he ka lawhter. Chin a zozah, Pyituh Hlutdaw, Amiota Hlutdaw timi pawl hi Malaysia khuahlipi Kuala Lumpur ka lawhter fawn. Kanmah hna chan lio Malaysia kal cu zeitimaw tal in kan nunnak(life) aa sersiam hnga maw timi ruahchannak he kal a rak si. Asinain, Malaysia kan phak taktak tikah kan ruah ningin a si maw ti ahcun a si bak lo. Zeicatiah, mi ramdang ah phungning loin khuasak hrat cu kan i chuihding le kan i pahding a tam tuk hringhran. Malaysia kal in minung aa chuahmi hi kutdong in rel khawh kan si men lai. Minung nunnak hmanh tampi a liam phah. Culio ah vanchiat lakah vaná¹­hat an ti bang, ralzaam in America lanh khawh a si timi thawng a hung thang. Asinain, Laimi nih kan rak duh lo. Zeicatiah, kan rak zum lo. Sual ah kan rak ruah. Asinain, a zummi hna nih an rak sok i America an phan taktak ko. Atu ahcun “keimah zong” kan ti dih cio ko cang hi.


Ralkap cozah nih Kawlram hi democracy ah kan ser lai an rak ti phot ve. Pyituh Hlutdaw an ser taktak. Amiota Hlutdaw an ser taktak ve. Chin a cozah zong an ser taktak rih. Asinain, nawl ngeihnak vialte anmah tlaih dih dingin phung(constitution) an ser huar ve. Cucu Kawlram democracy timi cu a si ko. Atulio te hi kan Laimi chungin MP aa cuh hnga ding paohpaoh nih, ‘’ cucu ka tuah lai, khakha ka tuah lai’’ an ti lulh cio. Kum 2008 phunghram chungin cun Bawi Jesuh hmanh zei ngaingai a tuah kho lai lo ka ti tawn. Asinain, vanchiat lakah vanṭhat an ti bang ralkap cozah nih Kawlram democracy ah kan ser lai an timi kha ser taktak dingah NLD nih politic fimnak thluak in an nor thluahmah ve. Zeimawzat an nor khawh cang i, nor ding tampi a tang rih. Cucaah NLD hi tha kan peekding a si. Kan dirhkamh ding a si. Kan zumh hna ding zong an si fawn.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here