👉CCN: 2020 kum thimnak ah na luh ningcang?

👉Bialeh nak: Hihi ka chim len cangmi cu a si ko. Kei hi ka no deuh lio tein miphun ramkhel hi ka si khawh tawk tein ka tuan i ka bawmh ve hna. Atu Chin party dirhnak zongah kai tel i kum 2015 lio zongah Chin Party in kai cuh. Cucaah ka nunchung miphun ramkhel ah luphum le pumpek in cawlcangh hi kai timhmi a si ko caah tutan thimnak zong hi a biapi tukmi a si tiin ka ruah i ka luhmi a si.

👉CCN: Tukum thimnak ah tling khonak ding caah zeibantuk timhtuahnak dah na ngeih?

👉Bialeh nak: A hnu bik biakhiahnak ka tuah hlan ah Chin hrambunh Bu tampi an thinlung ka hal hna. A ruang cu kei hi atu lio rampumpi remdaihnak cabuai cung biaruahnak ah facilitator pakhat in tuanvo a la vemi ka si caah kum saupi rian lohma ka nawrti hawi CNF upa pawl  an ruahnak theih kha ka caah a biapi tuk. Cun party 24 fonhmi NBF ah Director ka si caah ka tuanhawi tlangcung party upa pawl vialte zong ka ceihpi hmasa ta hna. Cun teinak ka hmuhnak caah a biapi taktakmi Thantlang khua nu khuapa le ramchung ramleng zong ka si khawh tawk in an ruahnak ka hal ta hmasa hna. 

Cun teinak ka hmuh tikah ka mesandah-ne thimhmun a simi Thantlangpeng caah zeidah ka tuahtuan lai timi le Chin miphun le Chin State caah kum 5 chungah zeidah kan party in kan tuahtuan lai, keimah pumpak nih teh zeihidah biapi in kaa hmaithlak lai timi zong ka riantuan hawi le neihniam a simi ka party (CNLD) upa hna, CNF upa hna, ramchung ramleng in ka theihhngalh mifimthiam hna le hawikom sin zongah ruahnak tampi ka lak hna i hmailei zongah pehzulh in lak rih ding zong kaa tim. 

👉CCN: Mipi nih thimfung an thlak tik ah zeibantuk pawl zoh in dah an thlak awk asi tiah na ruah? 

👉Bialeh nak: Hihi a biapi taktak ka ti. A bik in tutan thimnak ah mipi nih kan ngeihchun vote pakhat cio hi khoika dah kan thlak lai tihi a biapi tuk hringhran. Hi zawn ah a biapi bik in kan ruah awk a simi cu kan miphun le kan ram nih nihin ah zeidah a herh bik timi kha zoh hmasa ding a si. Kum 70 chung kan ram a rawk cangmi hi federal le democracy in damter a hau. Democracy cu a hraangpi cu kan nam khawh cang ti khawh a si. Milhtlorh ding lawng a tang. Cucaah ASSK hmanh nih kan ram nih a herh bik a timi ‘remdaihnak(peace)’ hi tutan ah biapi bik in ahrang nam a haumi a si. Cucu federal cu a si. Cucaah cun kan neihmi zenkuan um-ek in tutan ah federal caah kan nawr a hau. Cu federal cu miphun mahte-khuakhannak (self-determination) ti a si mahte-khuakhannak a si bang kanmah tein kan ser a haumi a si. Midang/miphun dang bochan awk a tha lomi a si. Cucaah atu lio hi kan miphun le tlangcungmi kan ifuntomnak dingah a biapit bik can a si. Cucaah kan khua bawmhnak le pumpak hmuhtheihnak menmen ah kan vote hi kalter sual lo ding a biapi tuk. Kan techin fapar caah tuanbia dawh tial a herh.

👉CCN: Mipi nih thim va si te ning law Chin ram caah zeirian pawl dah hmaithlak hmasa bik a herh tiah na ruah? 

Kannih cu CNLD miphun party kan si caah kan party nih aa hmaithlak bikmi cu Chin miphun thazang thawnter i miphun covo khuakhirhthan hi a si ko. Panglong in kan covo an kan chuhmi vialte lak thannak dingah Hluttaw chungin siseh, Hluttaw leng i rampi remdaihnak biaruahnak lamthluan in siseh, heh tiah kan party nih kan khel ko lai. Cun kan party nih cozah term khat chungah kan tuan dingmi policy dal 22 le caang (point) 160 cu cauk in chuah a si I cucu biatak tein MP a tlingmi kan party nih ihmaithlak si ko lai. 

Keimah pumpak in biapi taktak in hmaithlak awk rian ah ka ruahmi pa 5 in van chim le langhter ka duh. Cu hna cu – 

Pakhtnak ah — Chinram thanchonak caah herh bikmi cu fimcawnnak hi a si ko tiah ka ruah. Chin miphun cu hawidang ramthen bang milu kan tam lo, leicung leitang thilchuak atlawm i sehzungrian a tlawm. Cucaah fimcawnnak hi number one ah chiah a herh. 

Pahnihnak ah— sifahnak doh hi a si. Chinram hi Kawlram i ramthen 14 lakah sifak cem kan si. Kawlram dihlak sifahnak buaktlak in 24% a si lioah Lailang cu 58% a si. Lung afak tuk. Zoh ngam hmanh a si lo. Kan Laitlang cozah nih cu dohnak caah kum 10 chungah Master Plan zong an chuahpi kho lo. SDG-2030 dih hlan ah Laitlang hi sifak bik sinak in luat usih ti ka duh. 

Pathumnak ah— Chin nu le hngakchia mino nun cawi hi a biapi bik pakhat a si. Chin nu hna nih rian tampi an ngah ding le an covo a hman zia an thiam nakding le hmai i an fon deuh nakding ah bua pahtu pakhat sining ti ka duh. Upadi le project tampi tuah ka duh. 

Palinak ah eihmuarnak hi ahram in bongh ka duh. Hihi kan party policy i biapi bik pakhat ah chiahmi zong a si fawn. Eihmarnak hi Mizoram bantuk in kan khuatlang ah cancer zawtnak bantuk in ai benh lo ding hi a biapi tuk. Thantlang khua innhmun samhnak, khuate lei ah company pawl riantuannak le cozah rian soknak ah eihmuar/duhsaknak a tamtukmi hi raltha taktak in ka doh lai. 

Panganak le adonghnak ah kan biaknak covo hi biatak tein khel ka duh. Kan biakinn/biaknak-hmun vialte cozah theihpimi laisen (အခြန္လြတ္သာသနာ့ေျမဂရမ္/အခွန်လွတ်သာသနာ့မြေဂရမ်) ngah dingin ka thazang um-ek in kai zuam lai. Thantlang biakinn(hmun) a dihlak ti awk in cozah laisen neilo in an um. Hihi atu tein luhhnawh a hau. Cun Laitlangah biaknak budget thenhphawt tikah 13% lawng asimi Buddhist nih tam deuh an comi hi ka doh lai. Khrifa 85% kan si caah budget zong tamdeuh kan ngah ding a si. Cun, Thingyan puai vial Chin cozah nih tuahpiak i Khrismas le Thawhthan tuahpiak ve lo heiti pawl le Zarhpini zei an kan relpiak lomi pawl zong raltha tein ka doh lai. 

👉CCN: Mipi sin ah siaherh bia?

👉Bialeh nak: CNF chairman Pu Zing Cung nih a chim lengmang bang “kan miphun dothlennak hi a dih rih lo”– lam canceo lawng kan si rih. Hihi kan theih peng a hau. Cucaah atu lio hi miphun ah kan lung aa rual a herh bik can a si. Tlangcungmi miphun dang vialte zong party le miphun ah an lung aa rual dih cang lai. Cu tikah kannih Chinmi zong kan ifuntom ve lo ahcun miphun dang hmaikhah hmanh a si lailo. Hnu kan fual tuk hoi sual lai. Cucaah tutan kan vote hi cu miphun caah funtom ko hna usih tiah mipi kan nawl hna.

Thanchonak le bawmhnak hi cu mipi nih nan thimmi MP le party le cozah poh nih tuah khawhmi a si ko. Cucaah hihi cu vote thlaknak he ai pehtlaih awk a si lo i pehtlaihter hlah usih. Chin miphun hi a sifak cemmi miphun tiin an kan nehsawh, an kan zoh-belh i bawmhnak le muthai pumkhat in lemsoi khawhmi an si tiah an kan ruahmi le an kan mawn mi hi lungfim ve cang hna usih. I fahsak cang hna usih. Ral tha tein kanmah kutke tein dir ngam ve cang hna usih tiah mipi dihlak kan sawm hna. 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here