Myanmar ramthimnak ni le caan cu hun fiang asi cang. Union Election Committee nih ca chuah ning asi ahcun Novermber thla ni 8 ah rampumpi in tuah asi lai. Hi bantuk thimnak cu mipi caah biapi ngai mi asi, a hlei in rammi pawl caah a biapi khun. Kum 5 chung ramhruaitu thim asi, thim mi i palh le thimfung pek ding minung fiang huaha lo i cu rammi sining ca zong ah a sunghzatlaknak phunkhat asi tiah ruah kho asi. 


Myanmar ram cu miphun tling hmunkhat khuasaknak in dirh mi ram asi bantuk in a luan cia mi thimnak pawl ah cheukhat tlangcung miphun hawi hna cu an ramkhel party pawl mithmai ṭha an rak hmuh bal. An mipi nih an miphun ramkhel party cu 100% ah 100% an dirkamh. Cu tik ah an ram ah an miphun party nih teinak an rak hmuh. Hawidang miphun nih cu bantuk hlawh tlinnak an rak hmuh bal mi tuanbia a rak um cang bantuk in atu kum thimnak ah hin tah kan nih Chin miphun nih tah Chin ramkhel party cu kan dirkamh kho hna lai maw? Miphun hawi ramkel party hna bang in kan Chin party a mithmai kan hngal ter kho lawi maw? …tbk cu ruah awk a um ngai mi thil asi. Cu caah tukum thimnak he pehtlai in Chin ramkelh party pawl he naihniam tein rianṭuan tu Pi Chin Chin Pekthang he biaruahnak kan ngei kho. Atu bantuk biaruahnak caan a kan petu Pi Chin Chin Pekthang cung ah CCN team nih lunglawmhnak tampi kan ngei.


👉CCN Q1️⃣:  Ahmasabik ah atu lio na rian he pehtlai in theihternak kan tuah piak law kan i lawm ko hnga?

👉Atu lio ka rian cu Tlangcung mipawl party 22 funtom mi Nationalities Brother hood Federation (NBF) ah Director ka ttuan, cu pin ah atu lio kan ram Remdaihnak (Peace process) ih UPDJC  (Union Peace dialogue Joint Committee) le Union Peace Conference 21st Panglong ah Facilitator ka ttuan.

👉CCN Q2️⃣. Myanmar ram thimnak cu Novermber 2020 ah tuah asi cang lai. Hi he pehtlai in Na hmuh ning?

👉A ra laimi kum nga hi RAMPI remdaihnak le federal cabuaicung biaruahnak (peace dialogue) caah a biapibik ceih can le idawr can a si lai tiah ka ruah. Cucaah Tlangcung ramkhel a simi tlangcung hriamtlai le tlangcung party pawl thazang tthawnter le ifun a herh bik can a si. Cucaah tutan thimnak hi tlangcungmi kan caah a biapi taktakmi a si tiah ka ruah. Cun, zeitluk in dah kan miphun kan dawt ve timi hneksaknak asi ti zongah ka ruah.

👉CCN Q3️⃣. Kum 2015 thimnak ah khan cun Chin miphun in party tam ngai an rak chuak, cu he pehtlai in a ṭhatnak le a ṭhatlonak zeipawl dah an si hnga tiah na ruah?

👉Chin miphun party pakhat tein fek tein a rak dir khawhnak ding caah ahramthawk kum 2008-2010 lio tein biatak tein a rak cawlcangtu ka si ve caah Chin party a rak tamtukmi kha cu a poi tuk ka rak ti ve. Party tamtuk in an rak i tthen caah an sunghnak aruang pakhat asi ti zongin ka ruah fawn.

👉CCN Q4️⃣. Atu kum hi cu Chin timi tangah ramkhel party pathum an hun i fun, cucu Chin mipi zongnih duhpiak ngaingai mi a lo. Cu he pehtlai in Chin party hmunkhat an dir thawngin teinak an hmuh colh cang lai tiah na ruat maw?

👉Mipi nih miphun party pakhat tein ifun an duh timi an lungfim hnuin Chin party pathum an hun ifonhmi hi miphun funtomnak le lungrualnak a langhtertu a si. Rakhine party fonhmi cungah an miphun mipi nih an lawmhnak cu vote in an langhter bantuk in kannih zong nih tutan miphun lungrualnak an langhtermi hi vote in lawmhpi ve hna usih. Cucu miphun ser a si. Miphun cu kanmah nih kan ser i kan funtom a hau. 

👉CCN Q5️⃣. Chin ramkhel party caah zei hi dah a ṭhawnnak asi i zeipawl dah a thazaang dernak asi?

👉Chin miphun party i a thazang dernak bik cu phaisahram a si ko tiah ka ruah. Kawl party pawl bantuk in mirum tthawngttha le cozah phaisa an hmang kho ve lo. Asinain, an thazang thawnnak tucu— pakhatnak ah an policy hi a si. Miphun policy, federal mahtekhuakhannak timi hi kan miphun nih kan herh bikmi a si i cucu miphun party nih aa tlaih peng. Phundang in chim ahcun pumpak/minung ah hrambunhmi a si lo i policy ah a dirmi a si. Institution in a dirmi a si caah anih/aho a um/umlo kongah a buai lo i hmailei chansau pi tiang miphun a hmunh chung poh a nguh dingmi party a si. Pahnihnak ah miphun party ahcun an hruaitu 60% khi mino le mifimthiam an si. Kawl party pawl cu pension ei pawl le tar lawngte ti awk an si cumu. 

👉CCN Q6️⃣. Atu thimnak he pehtlai in mipi lei in tah zeibantuk dah an ṭuanvo asi tiah na ruah?

👉Democracy cu mipi uknak asi bantuk in thimnak zong hi mipi biakhiahnak a si caah mipi kan biakhiahnak(vote) hi a biapi bik a si. Phundang in chim ahcun party le politician pawl nakin mipi kan fim le kan palh lo ding a biapi deuh. Mipi nih thimmi poh hi an tha dih in an dik dih ti awk a tha lo. Thim palh/sual um khawh a si. A um lengmang fawn. German mipi zong nih Hitler kha democracy ningin an rak thim palh sual ko.

Cucaah mipi nih a dikmi thimnak (the right choice) kan tuah ding a biapi tuk. Voikhat vote thlak palh ahcun kum 5 a tlawmbik kan tuar. Candidate ai cuhmi le ramkhelmi(politician) pawl zong a thami an um bantuk in thim lo awk an tampi. Cun a ttha deuhmi zong an um. Phaisa mit in vote kan thla sual maw? Chungkhat le hawikom sinak ruang men ah vote kan thla sual maw? Mah khua le tlaang ca menmen ah vote kan thla sual maw? Thanchonak simanking pakhat ca menmen ah vote kan thla sual maw? Cuti kan thlak chung poh cu kan miphun le kan ram thlennak le damnak taktak kan hmu kho lai lo. 

👉CCN Q7️⃣. Tlangcung miphun hmun ah nelrawn ramkhel party pawl nih an rak izuam ve mi he pehtlai in na hmuh ning?

👉Kan ram hi democracy le federal kan hmu rih lo. Tlangcungmi le Kawl miphun karlak ah federal miphun-khuakhannak kongah buainak le lunghmuh thiamlonak zong a thuk tuk rih. Ral a tho. A karlak ah ralkap uknak a hliah kan phoih kho rih lo. Cucaah Kawlrawn ah Kawl party pakhat tthawng ko sehlaw tlangcung ahcun tlangcung party pawl tthawng ve ko hna seh. Cuticun federal le democracy ram sernak ah tiva bang kan luang tti te ko lai tiah kan ti peng.

Ahramthawk kum 1990 thimnak lai hrawngah khan cun Daw Aung San Suu Kyi zong nih a rak cohlan i “tlangcung ahcun kan icuh lai lo” tiah Shan ram a rak tlawn lioah a rak chim bal. Asinain a hnu ahcun aruang tampi  ruangah an rak icuh than ko. Asining te ahcun atu lio dirhmun ahcun Nelrawn ah democracy a duhmi Kawl party, tlangcung ah federal miphun party pawl tiin— a kua he a hlet he rak phih/erh tonh usih law a tha bik si ko hnga. 

👉CCN Q8️⃣. Hi bia hi mitam ngai zong kan hal cang hna, hun in hal chap rih ve ko ning law. Micheu nih “Party zoh ding, minung zohlo ding” tiah an ti. Adang nih “Minung zoh ding Party zohlo ding” tiah an ti ve. Cu he pehtlai in na hmuh ning?

👉Kei ka hmuhning ahcun party he minung he aa tluk tein zoh a herh cang. Party le minung cu tthen awk a tha lo. Zumhnak le tuahsernak tthen awk a that lo bantuk a si. Party lawng zoh uh tiin vote an rak kan thlakter i kum 5 chung zeitluk in dah kan sungh ti kha kan hngalh ko hi teh.

👉CCN Q9️⃣. Ram dang hna ah cun ramkelh rian ah Nu pawl sining le dirhmun hi a hun lang thluahmah cang. Atu Myanmar ram zong ah lubik hruaitu hi Nu asi. Hihi kan Chin miphun nih tah zeitin dah kan i cawn ve ding asi tiah na ruah?

👉Myanmar ram then (14) lakah Chin ram ah nu pawl hi kan dirhmun hi a zualhma ti khawh a si. Kan biaknak, kan nunphung le kan khuatlang ah nu dirhmun ttemttawn a sinak a tamtuk rih. Cucaah a bik in ramkhel ah Chin nu dirhmun tampi cawisan ahau i hmun pek a hau. Tutan party kip nih candidate an chuahpimi zong ah nu a tlawm tuk i lung a thalo ngaingai. 

👉CCN Q🔟. Chin ram ah atu 2020 thimnak a tling mi ramkelh party nih hin zei rian dah an i hmaithlak hmasabik a herh tiah na ruah?

👉Chinram ah tutan ah teinak a hmumi party nih ai hmaithlak bik dingah ka ruahmi cu Chin miphun nih kan sunghmi covo pawl– biaknak lei siseh, nunphung le caholh kong siseh, kan vawlei le kan ramri kong siseh— cu pawl cu biatak tein khuakhirhnak ding ai hmaithlak awk a si tiah ka ruah. Tii-mei-lam-innlo pawl (infrastructure) hi cu aho cozah kai zongah tuah dingmi lawngte a si caah tampi chimrel ding a si lo, aniam tukmi politics a si tiah ka ruah. Biapi ngai in eihmuar dohnak, fimcawnnak papeknak, sifah dohnak, cinthlaknak in value-added production timi serchuahnak pawl tampi lam hawl (tck tolre, coffee, pula tepawl in sehsung tiang ser) hi hmaithlak awk an si.

👉CCN Q11. Chin miphun nih ramkel rian ah zeibantuk sining dah phan ve cang seh ti hi na saduhthah asi?

👉Chin miphun nih ramkhel ah kan herh bikmi cu miphun dawtnak a hmin khawh ding hi a si. Miphun dawtnak ah kan hmin ahcun Israel miphun bantuk in zeitluk in miphun dang nih an kan tuahto le vawleicung hmunkip kan vahvaih zongah kan tlau kho taktak lai lo. Ninikhat cu kan tumtahmi mahtekhuakhannak (Self-determination) kan ngah hrimhrim te ko lai. Cucaah a muru taktak cu miphun dawtnak ah kan hmin hi a si. Wah te hna cu federal hmanh an hau ti lo. Rakhine le Shan, tehna cu miphun ah an hmin tuk cang i phan awk a um tuk ti lo. Kachin, Wah, Kayah, Palawng tepawl hna khi Chin nakin milu tlawm deuhmi an si nain miphun ah an hmin caah an ramkhel ah an tthawng i miphun dang nih upat an tong. Miphundang uar le bochan nun si loin mah miphun te ah a dir ngammi kan si khawh ding hi ka duh bikmi a si.

👉CCN Q12. Tukum 2020 Myanmar ram thimnak he pehtlai in kan Chin miphun sin ah chim na duhmi siaherh bia?

👉Kawlrawn ahcun democracy a dirpitu Kawl party pawl nih teinak an hmuh ko lai. Cu ve bantuk in Tlangcung ahhin federal mahte khuakhannak a dirpimi miphun party pawl nih teinak hmu ve usih law cuticun rampi cabuaicung ah federal le democracy theipar kha hmunkhat ah kan zunti te ko lai. Cuti in kan tuah ahcun khoika awngkua hmanh in sahngar a rak luhnak a ding a um lo. NLD nan vote lo ahcun ralkap a kai lai ti pawl kha cu lau hna seh tiah thihpheihnak sawhsawh a si.

Cucaah, USDP party le NLD teinak an hmuh cang bantuk in Chin ram ah tutan cu miphun party nih teinak hmu ve cang sehlaw miphun mah coka rian tuan can le miphun isersiam can a si awk a si cang. Cucaah lungawtawmnak zeihmanh um lo tein tutan cu miphun party ah ifun dih ding a si ko tiah ka ruah. 

👌👌👌 Kan ilawm. Caan pekin timhtuahnak na rak kan ngeih piaknak cungah lawmh aum.👌👌👌

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here