Ara lai mi 2020 kum, November thla chung ah tuah ding mi Myanmar Ram thimnak he pehtlai in timhtuah le cawlcanghnak pawl cu ramkhel party cio nih an hun ngei pah thluahmah cang. Union Election Committee nih November thla chung ah thimnak tuah asi ko lai timi thawngthanhnak nih thli sining zeimawzat a hun lumsa ter ngai. 

Kum 2020 Myanmar ram thimnak ah zuamcawh aa tim mi ramkhel party paoh nih timhtuahnak an ngeih thluahmah bantuk in Chin party pawl zong timhtuahnak an hun ngei ve cang. A luan cia mi caan chung ah Chin party cu 3/4 in an rak um len nain atu ah cun Chin timi nithawng tang ah ramkhel party pakhat in an hun dir kho ṭhan cang. Tu kum thimnak ah hin Chin asi mi poh nih cun Chin Party dirpi ding ati na, Party lawng zoh ding asi lo a minung zong nih lai rel ve tiah ati na, a phunphun in mipi aw an theih asi ve. Cu caah 2020 Myanmar ram thimnak he pehtlai in Chin mino Salai Ram Tinthei he biaruahnak kan ngei kho. Atu bantuk biaruahnak caan a kan pe kho tu Salai Ram Tinthei cung ah CCN Channel team nih lunglawmhnak tampi kan ngei.


👉CCNQ1. Na kong lam tawi le na umnak theihternak in hun thok hmasa u sih law?

👉Ram TINTHEI ka si. Australia, Perth khua ah ka um. Ka umnak kum 15 lei asi ve cang.

👉CCNQ2. Sianginn na kainak kong le atu lio na rianṭuan mi pawl he pehtlai in na kan chim kho lai maw?

👉Bachelor of Legal Studies in sianginn ka dih. Atuhi MA in International Affairs and Security ka peh cuahmah ve lio asi. Humanitarian Settlements Services zungah kum 9 ka tuan hnu ah; Business lei ah (Supermarket) kan thawk ve i Full time in kacun caan ka hmang. Voluntary in atulio tuanmi cu; Perth khua i a ummi Chin iphun dihlak ifunnak Chin Community of Western Australia ah Executive Director, le naite i ramchung ramleng i biaknak, zatlangbu hruaitu pawl ifunnak Chin National Organization ah OC ka si. A dang teltumnak pawl cu ka telh ti lem lailo.

👉CCNQ3. 2020 thimnak a lut ding mi Chin party he pehtlai in na hmuh ning? 

👉Kan miphun nih tihal in kan halmi Federal Democracy kan hmuh khawhnak ding dirhmi Chin Party hi tha kan pek awk asi. Federal Democracy sernak ahcun miphun a ai-awh in hriamtlai in CNF an um. Cu ve bantuk ramkhel Party in Chin mi a ai-awhtu an um ve hrimhrim a herh. Cucaah Chinmi a ai-awh  kho tu taktak cu a dang an um kho lo. Chin Party lawng an si. A luanciami thimnak ah party pakhat ah ifonh uh tiin ramchung ramleng ummi nih kan rak forh hna. Atu ah an vun ifonh cang caah lawmh a um taktak. Tutan hi cu an thawng ngai lai tihi ka zumh ko. An hruaitu zong National level an si, candidates zong an fit bak hna. Tutan cu teinak an hmuh hrim lai ka zumh.

👉CCNQ4. Thimnak caan fatin ah Myanmar ram ah a leng peng mi cu minung zoh lo in Party zoh ko ti le Party zoh lo in minung zoh ko ti khi asi tawn. Hi he pehtlai in na hmuh ning?

👉Minung hi ka fimthiamnak le kan pumpak zeitluk in kan zat ko zongah kan lungput le kan nunzia a thatlo ahcun khua awng kan tonglo. Cu ve bantukin Politics zongah ahhin a minung zeitluk an izat ko zongah an Party policy a thatlo ahcun tih a nung ngaingaimi asi. Bu paohpaoh le a bik in ramkhel ah Policy cung ah a dirmi bu cu a fek i minung cung ah a dirpi bu cu caansau a nguh lo. Policy a thami bu lawng caansau an nguh. Chin ramkhulh cu Chin kut ah um seh, Chinmi nih nawl ngeihding hmai a chia bik Policy cu Chinmi a hmun chung a hmun lai. Cucaah Keicu a Party i an policy hi ka zoh bikmi asi ko. Cucaah Chin Party cu ka dirhpi. Party hna nih khatlei in aiawhtu ah Candidates /tickets pek tik bel ahcun Policy a kalpi kho ding a fitmi a minung zoh cu a hau ve. Party hi ka zoh deuh.

👉CCNQ5. Atu thimnak hi kan nih Chin mi caah a thlum al mi zuamcawhnak le theipar ṭha a chuak mi thimnak asi te lai tiah na ruat maw?

👉Tutan cu ka zumh ngaingai ko. A luanciami 2010 in 2020 chung Cozah phu hnih an kai chungah Miphun Party lei nih bia an chimmi hi hmual a ngei khun.  A dang cu Central Kawlrawn leiin an policy tlaihmi an si caah an duhningin zalong in bia an chim ngamlo. Cu caah Chin mipi zong a luanciami term 2 zohcunh in an lung a fim ve cang lai ka zumh. Thimzia zong an thiam cang lai timi zumhnak ka ngei. NLD hi Party ngan asi, Cozah a tlai liomi an si caah zuamcawhnak ngan taktak asi. Asinain tutan cu Chin Party a itimhtuah ning a tha taktak, cun an thawng hrimhrim lai i, hmun tam deuh ahcun teinak zong an hmu lai ka zumh fawn.  

👉CCNQ6. Hi thimnak he pehtlai in mipi lei nih tah zeidah tuah ve hna seh law a ṭha lai tiah na ruah?

👉Mipi hrimhrim hi thimfung an thlak a hau. Party pawl i an policy theih khawh zong an izuam a herh ngaingai. 2018 ah Hakha peng, Thantlang peng khuate tampi ka phan i mino thimfung a thla lomi an rak tamtuk. Cun phaisa le tlawmpal thilri le eidin tuktak in vorh in an thimfung a zuarmi an um len.  Thimfung pakhat hi a biapituk, kum 5 chung a kan aiawhtu minung le party hi zeidah an hmuitinh le zeidah an ihmaithlakmi asi timi zoh buin sullam ngeite in thimfung an thlak ding hi ka duh piak taktak hna. Cun kan Miphun Party hrimhrim an thim lai ding zong ka duh piak fawn hna.

👉CCNQ7. Facebook ah “I Support CNLD” timi frame na hun tuah mi kan hmuh. Zeitin dah na hun tuah duh ning cang asi?

👉Kei hi Chin Party a thawnnak hi ka lung ah a um pengmi asi. 2010 tein Chin Party a rak tanh pengtu pakhat ka si. Ramdang, Kawlram chung i a dangdang Party pawl hi Social Media in an campaign kho ngaingai. Mipi lunglaknak ah a biapi ngaingaimi hriam asi. Cu caah Chin Party hi mipi nih vun theih ve, vun tanpi le tha vun pe ve hna seh ti saduhthah he ka tuahmi asi. Mi tam ngai zong nih an hman caah kaalawm ngaingai.

👉CCNQ8. Kan Chin mino pawl sin ah tah ramkhel kong he pehtlai in biachim na duh mi? 

👉Mino tam ngai sin in ka hmuh khawhmi cu; ramkhel ah kanmah pumpak in thimnak ah kan luhlo hmanh ah, kan theih le kan hngalh a haumi asi. Ramkhel a thatlo ahcun; biaknak, fimcawnnak, ngandamnak le a dangdang pawl pawl hi zeihmanh an tluang lo, ram a rawk. Minung kan ithithruainak ah a hrampi hi “uknak le hruainak” asi caah mino tampi nih kan theih, kan hngalh le kan ithlak hrimhrim ding asi ve.  Cun thimnak zongah Mino lut ve hna seh ti hi ka saduhthah asi. Mino a cawlcang khomi, chan a dawi khomi nih tuan dingmi asi. 

👉CCNQ9. Kan nih Chin ramkhel sining le miphun dang ramkhel sining an i thleidannak bik hi zeidah asi lai tiah na ruah?

👉Ramdang hi cu Party Policy zoh deuh in an mipi nih thim an si. Chinmi cu pengtlang, chungkhat sahlawh le pawngkam naihniam zoh in thimfung kan thlak. Ramdang ahcun Mino tampi hi Political Party ah an lut, thimnak zongah an lut, cabinet zongah an itel. Kan Chin mino ramkhel ah aa phummi kan umlo tluk asi. Upa rian, tar le pension lak hnu ah tuan dingmi ah kan ruah.


👉CCNQ10.  Ramkhel rian ah miphun dang sin in zeidah kan i zohchun ding asi tiah na ruah? 

👉Miphun dang ti tikah (Australia le USA) i an MP pawl cu Local minung he naihniamte in rian an tuan. An mipi nih zeidah an duh, zeidah an herh timi theih khawh an izuam. Ziknawhnak eihmuarnak an hrial. An riantuannak reports thate in an mipi sinah theihternak an tuah than. Mipi aiawhtu kan si tihi an ifiangtuk; an mipi sinah Bawi bantukin um loin, nan rian an tuanpiaktu kan si timi lungput an ngei.  Media zalonnak an pek i, an riantuannak a diklomi an soisel ngam hna. Hi pawl hi zohchunh awk ngaingai an si.

👉CCNQ11. 2015-2020 chung Chin ramkulh cozah rianṭuannak he pehtlai in na hmuh ning?

👉Cozah sinak in thanchonak zeimaw zat cu an tuah ve ko caah ka lawmh ngaingai hna. Asinain ka rak zumh hna ning le ka rak ruahchan hna khan in ka lung an silo. Eihmuarnak ah an min a lang ngaingai. Vawlei le innhmun kong mi an ngeihchiattermi a tam ngaingai. Ramchung daihnak kong ah an tha a der. Kan ram an hunhim kho lo.  Cun upadi an serchuahmi le an riantuannak mipi sinah theihternak thazaang a der. Kan miphun himnak a simi, kan caholh, nuphung le biaknak kilkamhnak ah a tha der ngai. Tck ah Kanpetlet i Khonumsung tlang ah vailam a phummi Pastor le cheukhat taza an cuai hna. CBC nih Chin mi lungrualnak caah tiah Conference a kawhmi hna CNF an i tel tiah an ngolter hna. Miphun caah dohthlennak a tuahmi CNF/A he riantuanti an duh lo. Hnu ah an chit hna i an karlak ah pehtlaihnak an chah. Cu caah kum 5 chung an cawlcanghnak zoh tikah ka lung an si lo.

👉CCNQ12. Hmai lei ramkhel rian ah Chin miphun nih zeibantuk dirhmun khi dah va phan te seh timi saduhthahnak na ngei maw?

👉Chin Miphun le Tlangcungmi nih kan duhmi, hriamtlaih in kan halmi cu Federal Democracy asi. Mah cucu hmuhnak dingah kum 60 leng izuam asi cang i, tuni tiang hmuh asi rihlo. Cu caah, mahle State cio in mahte in khuakhan lairelnak, kan nunphung le kan caholh thanchoternak, kan nunhrin covo kilvennak, kan khua le kan ram mahte in izohkhenh le itawlrelnak hna hi full in hmu kho usih, tihi ka duhthah asi,

👉CCNQ13. 2020 kum Myanmar ram thimnak he pehtlai in mipi sin ah chim na duh mi siaherh bia?

Kei ka dirpi pengmi cu; Kawlrawn ah Tlangcungmi he aa kop khomi Party thawng hna seh; Tlangcung ah kanmah le Miphun Party cio thawng ve ko usih. Union ah kan itong lai i kan tuanti lai. Tlangcung tiangah Kawlrawn Party nih hmunhma vun lak le chilh dih khi a hau lomi asi. Cu caah Chinland ahcun Chin Party hi thawnter ko hna usih, thim ko hna usih, a lamkip in dirpi ko hna usih” hi ti hi cah ka duhmi hna asi. 

👌Kanram thimnak kong he biahalnak nan ka tuah caah kaalawm. CCN zong nan thiltuah le nan cawlcangh a tha taktak; hinak hin thawng chinchin ko uh. Thazaang chuah chin ko uh.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here