March 8, 2018 | Dallas – (Theihter nak: Pu Zo Tum Hmung he biaruahnak hi video in a si I, aw (audio) a fian deuh lo caah a tawi deuhnak in ca kan van tial. Video ah tling tein interview cu zoh khawh a si. Video cu a tang bik ah a um lai.)

CCN mipi hna nan kut kan tlaih hna. A tu lio U.S. um Chinmi nih tampi kan ton mi USCIS nih cakuat in interview tuah than nak kongah tuzan hi Pu Zo Tum Hmung he biaruahnak kan ngei lai. Pu Zo Tum Hmung hi 2004 in 2005 UNHCR, Kuala Lumpur ah United Nations Volunteer (UNV) rian a rak ttuan. Cu hnu zong ah voi tampi Malay ah a kal. Cun, US cozah zong  ah Refugees kong tampi a chim mi a si. Guam um mi kan miphun kongah thukpiin rian a rak ttuan. Atu lio hi Ethnic Nationalities Affairs Center, Chiang Mai, Thailand  ah Executive Director a ttuan lio mi a si. Nai te ah U.S. State Department le White House zongah meeting a rak kai. Pu Zo Tum Hmung na caan na kan pek caah kan I lawm.

Bawi L.: US cozah nih zeiruangah dah hi ca hi an kan kuat?

Zo T Hmung: Biaruahnak caan nan ka pek caah ka lawm. Ahmasa bik ah hi bialehnak hi ruahnak cheuh nak (Legal advice) a si lo ti van chim ka duh hmaisa. Hi ca hi an kan kuat than nak raung bik ka thei lo. A si kho mi cu: Malaysia in ralzaam kan rak sok lio ah UN kan luh lio ah RSD ah kan konglam kan rak chim I, U.S kal ding mi cu Lahwahkah nih kan kong an kan hal than. Biographic Information timi pumpak le chungkhar konglam an kan hal than. Hi ti in biahalnak an kan tuah than mi hi thil biapi a si lai. Abiapi bik mi cu Sihni (Immigration Lawyer) I hlan cio a hau. Sihni zongah Immigration sihni le Refugee kong a thei mi kan hlan hrimhrim hna a herh.

Pahnih nak: CBC USA nih nawlngei tu pawl DC ah va ton hrimhrim a herh.

Bawi L.: Hi bantuk cakuat nak a tongbal mi miphun dang an um maw? Zei dah an rak ton cio?

Zo T Hmung: Laimi cu U.S ah phungning lo in a lut mi kan si lo. Kualalumpur ah ttha tein biahalnak an kan tuah hnu ah U.S. ah phung ning tein a lut mi kan si. Tutan cakuat kong ahcun Case by Case (pumpak cio case si ning hoih in) a kal ding mi a si. A biapi bik mi cu Sihni (Lawyer) kan I hlan cio hna ah a tha I an mah nih an theih bik la.

Bawi L.: Interview ah kal duh ahcun kal khawh ngah, kal lo zong a ngah ti a si I, Kan kal ah maw that? Kan kal lo ah dah?

Zo T Hmung: Ka phi kho lo. Zeicatiah Immigration lawyer ka si lo. Lawyer si hmanh ning law ka phi kho lai lo. Kan dam lo tik ah sibawi kan panh. Atu bantuk immigration kongah cun lawyer kan ton hna a herh ve. Tahchunhnak in van chim ning law Lailei ah co ka in mei kangh a thok tik ah innpi a kangh hlan ah kan hmih zokzok a herh. Meitil a si lio ah kan hmih a herh cu lo cun a tlai tuk cang. Kha coka I mei kha kan hmih lo I innpi zong van kang ta seh kan ti ahcun a tlai tuk cang. Kan haa a fah tik ah a fah cang ka in kan dam ter zokzok cu.

Bawi L.: Si ahcun, mei a ngan deuh hlan le kan ha a fah deuh hlan ah, cun hi cakuat kong ah thil a ngah deuh hlan ah zeitin dah kan tuah ah that lai?

Zo T Hmung: Fak piin hi thil hi ruah a hau. Hi ti ka ti tik ah mi thinphan nak ah ka chim mi a si lo. Pakhatnak ah Kan dam lo tik ah sibawi kan panh bantuk in Sihni kan panh hna hrimhrim a herh. Pahnihnak ah Washington DC ah State Department upa le DHS (Department of Homeland Security) u pa te kan ton hrimhrim hna a herh tiah ka ruah.

Bawi L.: Inerview ah hin a kal cang mi zong an um, A kal lai ding mi zong um a si. Sihni hlan dingin na ruah nak na chim cang ko bu ah zeibantuk in dah bia kan va chim ah a tha bik lai?

Zo T Hmung: Kan paw a fah tik ah zei si dah kan ei lai ti cu Doctor te nih an theih. Rai a kan fanh tik ah zei si dah a tha ti kha Doctor te nih an theih cuh. Kan liang a fak tua kan ti tik ah X-ray a kan zeih cuh. Mah tik lawng ah si cu an kan pek cuh. Cucaah a tu hi a kal mi an um na ti tik ah Sihni loin a kal mi tah an um maw?

Bawi L.: An um. Sihni loin a kal mi kha an um ko. Sihni he a kal mi hi an tlawm deuh rua ka ti, ka theih tawk ah. Sihni a ken mi zong an um kho men ko nain, tamdeuh cu holh a thiam mi, holhlet kha an I kalpi deuh ko hna.

Zo T Hmung: Aw a tu hi USCIS nih sihni nan I hlan khawh hna an ti I a tha ngai cu. Cucaah Sihni I hlan lo I kal cu ka khuaruah a har. Ka ti cu innchung mei cu tappi in ai ot I tappi mei kha chem zokzok a hau.

Bawi L.: Hi thil nih zeibantuk dah a chuah pi khawh? Atu lio Malaysia um kan miphun hna khi a va donh te hna lai maw?

Zo T Hmung: Kum 2014 ah si ko ruah Malaysia refugee kha an phih chung (Suspend). Malaysia UN lutlai Richard nih a ti mi cu “Min a khat mi a um. Chuah ni zong a khat mi aum. Tha tein kan hlat than a hau” a ti. Ka ruahnak ah mu, an I ralring chin lengmang I an tuaktan lengmang ko lai ka zumh. A tu hi Tax return tuah caan a si cu mu. Minung, X le Y ti ko u sih mu. An min a khat, an chuah ni a khat a si ahcun, laklawh ngai cang. Cucaah zeimawzat cu thil cu a nuar rih ko lai.

Bawi L.: A lih bak ko ti an theih mi hna va um sual hna sehlaw Zeitindah an tuah hna lai?

Zo T Hmung: Ka phi kho lo. Hi bantuk cu pumpak case (sining) nih a ngeih lai. Sihni ka si lo caah ka thei lo. Asinain, hi bantuk in lih in a tuah mi hna zei tin dah an tuah hna ti mi cu Google ah va kawl ah khin a tam pi. Kha bantuk a si mi kha cu thil fawi cu a si lo. Thil fawi cu a si lo.

Bawi L.: A fawi lo na ti bantuk in a tong mi va um taktak hna seh law, nan ram ah kuat than nan si lai, siloah thong mah cu zat na tla lai ti mi va um sual u sih law zei tel tuah khawh nak lam a um maw? Tahchunhnak ah Asylum sok hna? Siloah a dangdang?

Zo T Hmung: Pumpak case nih a ngeih lai. Pakhat tu cu, UN nih phung a ngeih mi cu Ralzaam in ramthumnak a phan cang mi minung kha a chuahsemnak (a zaamtak nak ram) ah kuat than ding timh a si ko zongah, a chuahsemnak ram ah harnak a tong lai ti theih a si ahcun kuat than a ngah lo ti mi phung an ngei.

Bawi L.: U.S. aphan ka mi, Green Card atlaih mi le Citizen a si cangmi hna dirhmun ah dannak a um lai maw? Citizen a si cang mi caah ttih awk a si maw?

Zo T Hmung: Mah hi cu case by case (pumpak case si ning cio) in a kal. Malaysia ah refugee kan luh ning a lo cio lo cu. U.S. kan rak luh lio ah Lih hrokhrol (Fraud) a si ahcun zeibantuk thil dah a cang kho ti kha kan thei lo cu. Sihni te nih an theih. Lai tuak in tuak ahcun zeitin dah na rak luh ning si ti kha biapi si dawh in ka thei.

Bawi L.: Si ahcun Case by case na ti I, Citizen a si cang mi zong a hnursuan khawh ko hna ti si ko lai cu.

Zo T Hmung: Aa. A ruah awk ka thei lo. Asinain, nan rak luh ning kha zeitin dah nan rak luh ning a si ti kha. Green Card le Citizen ti mi cu U.S. ah luh hnu ah hmuh mi si cu mu, si ko lo maw? Zei tin dah na luh ti kha bia pi ah an chiah khawh men. Ka thei lo. Lawyer ka si lo.

Bawi L. DFW pastor hna itonnak ahcun kan palh ko rak kan ngai thiam uh kan ti hna lai an ti. Mah cu Zeitin kan tuah ah that lai???

Zo T Hmung: A ho dah sual? A ho dah palh? Khakha ka chim ta lai. Chin miphun hi Refugee kan si dih. Mah kha kan theih a herh. U.S. nih refugee phunglam ttha tein an ngei I a sullam zong fiang tein an tial. Refugee ti mi ah politic (ramkhel) a tel. Religious (Biaknak) a tel. Kan biaknak ruang ah kawl ralkap nih 1967 in khrihfa mi a kan hrem, khrihfa kan si nak a kan hrem ti cu a ho nih dah a el khawh lai. Vailam tung pa zeizat dah an hrawh? Kan missionary Johnson kha a ho nih a tthawl. Cucaah cun Chin mi refugee kan si mi hi kan biaknak ruangah a si. Mah cucu U.S. cozah nih a theih dih. Chin miphun cu khrihfa kan si ruangah kawl ralkap nih a kan hrem. Khakha U.S. a cozah nih a theih tuk. Chin kan si ruangah har nak kan tong rih. Burmese kan si lo. Burmese ti mi cu Kawl kan si ti nak si. Chin kan si ruangah dawh an kan hrem cuh. Mi tampi nih a kan hal, ziah India lei in tampi kan luh ve lo. Malaysia lawngin an luh an ti. Malaysia ah dawh tlaihkhih kan ton cu. RELA nih dawh an kan tlaih cu. Thonginn ah a kan chiah. Thonginn ka kal lo nak a um lo. Kha tluk I Malaysia I harnak kan ton mi kha UNHCR nih ttah tein a theih. U.S. cozah nih ttha tein a theih. U.S. Cozah I ramdang pehtlaihnak zung (State Department) le Lahwahka tawlreltu (Department of Homeland Security) ton an herh.

Bawi L.: Cu cucu, CBC USA upa le Community upa nih an ton ah tha bik lai na ti ti ko? Siloah a ho nih dah a va ton hna lai?

Zo T Hmung: Hi bantuk cozah upa ton ding ah hin cun CBC USA kan u le pawl hi an tha bik ko lai tiah ka ruah.

Bawi L.: Zei dah an va chimh hna lai?

Zo T Hmung: Pakhatnak ahcun atu Immigration lawyer (rampem nak lei thiam sang Sihni) kha ruah nak cu an hal a hau lai. A palh taktak mi pawl kha zei bantuk har nak dah an ton lai? Cun, A pahnih nak tu cu Chin miphun hi ralzam kan si ko, Religious persecution (Biaknak namnehnak) a um, Chin kan si ruangah ti mi le Kawlram uknak a ttha rih lo ti kha ttha tein chim than hna an hau tiah ka ruat. Thil pahnih in a um mu. Legal (upadi/phungphai) lei cun ka thei lo. Pahnihnak cu Malaysia ah kan har nak le Kawlram zong ralkap uknak a si rih ko ti kha a biapi bik rua tiah ka ruah.

Bawi L.: Hi video hi CBC USA upa zong nih an zoh te ko lai I, CBC USA upa nih Immigration Sihni he zeitin kan tawlrel lai ti an I ceih a tha bik na ti nak si ko cu?

Zo T Hmung: Pa hnih ka ti kha mu, Pa Bawi. Pakhat cu State Department I refugee a tlaitu PRM. Pahnih nak cu DHS.

Bawi L.: Na caan tam pi na kan pek caah kan I lawm. A donghnak bik ah minut pakhat tling lo deuh in chim na duh mi um cun van chim law kan biaruah a donghnak a si ko lai.

Zo T Hmung: A tu ban tuk I caan nan ka pek caah CCN nan cungah tampi ka lawm. Hi bantuk Chin miphun nih kan ton tik ah ka lung cu a ttha hrim lo, ka um nak hmun in. Na chim ban tuk khan, kan dam lo tik ah sibawi kan panh, sihni kan panh hna a hau I U.S. cozah cu kan chawnh hna a hau. Cun, a tu U.S. kan um hi rule of law ti mi hruainak tangah um mi kan si caah, hi ka khua kan sak tik ah upadi he a kalh lo in, phung ning tein khua kan sak khawh ding kha biapi ngai rua tiah ka ruah. Tam pi ka lawm.

(Theihter nak: Pu Zo Tum Hmung he biaruahnak hi video in a si I, aw (audio) a fian deuh lo caah a tawi deuhnak in ca kan van tial. Video ah tling tein interview cu zoh khawh a si.)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here